Ban Quản lý Rừng phòng hộ và Đặc dụng tỉnh Thái Nguyên, hiện đang quản lý hơn 20.000 ha rừng phòng hộ và đặc dụng, một vùng “lá phổi xanh” có vai trò cực kỳ quan trọng. Trong đó, nổi bật là Khu dự trữ thiên nhiên Thần Sa – Phượng Hoàng, một khu rừng đặc dụng có tầm quan trọng quốc gia với diện tích 18.704,89 ha, cùng với hơn 2.000 ha rừng phòng hộ đóng vai trò thiết yếu trong việc bảo vệ môi trường và điều tiết nguồn nước. Tuy nhiên, công tác quản lý và bảo vệ khối tài sản thiên nhiên vô giá này đang đối mặt với nhiều thách thức: từ diện tích rộng lớn, địa hình phức tạp, nguồn nhân lực hạn chế, đến áp lực từ biến đổi khí hậu và các hoạt động dân sinh.
Nhận thức rõ những khó khăn này và tầm quan trọng của việc bảo vệ hiệu quả diện tích rừng hiện có, việc tìm kiếm và ứng dụng các giải pháp công nghệ tiên tiến trở thành ưu tiên hàng đầu. Chính vì vậy, Trung tâm Công nghệ và Bảo tồn Thiên nhiên (CTNC) đã phối hợp tổ chức khóa tập huấn chuyên sâu về Công cụ quản lý dữ liệu và báo cáo tuần tra (SMART), SMART Connect, ứng dụng phần mềm QGIS và ảnh vệ tinh cho 32 cán bộ thuộc Ban Quản lý Rừng phòng hộ và Đặc dụng tỉnh Thái Nguyên. Khóa tập huấn diễn ra trong 5 ngày, từ 19 đến 23 tháng 5 năm 2025, tại trụ sở Ban Quản lý Rừng phòng hộ và Đặc dụng tỉnh Thái Nguyên, với mục tiêu trang bị những công cụ hữu hiệu để giải quyết các vấn đề thực tiễn.
Ông Nguyễn Văn Tuyên – Giám đốc Ban quản lý rừng đặc dụng, phòng hộ tỉnh Thái Nguyên phát biểu khai mạc khoá tập huấn
Hình ảnh: Tập thể các cán bộ Ban Quản lý Rừng phòng hộ và Đặc dụng tỉnh Thái Nguyên tham gia tập huấn
Hiện đại hóa công tác quản lý rừng – khai thác lợi ích vượt trội từ công nghệ
Khóa tập huấn đã tập trung trang bị cho các cán bộ quản lý rừng những kiến thức và kỹ năng để khai thác tối đa lợi ích từ các công cụ công nghệ cao, đáp ứng yêu cầu thực tiễn:
Với phần mềm SMART (Công cụ quản lý dữ liệu và báo cáo tuần tra):
Công cụ này mang lại bước đột phá trong thu thập dữ liệu hiện trường. Cụ thể, SMART Connect giúp chuẩn hóa hoàn toàn quy trình thu thập dữ liệu, từ đó đảm bảo tính chính xác, nhất quán và đồng bộ của thông tin ngay từ nguồn. Điều này loại bỏ các sai sót thường gặp trong ghi chép thủ công, giúp dữ liệu đáng tin cậy hơn cho việc phân tích và ra quyết định. Đồng thời, nâng cao đáng kể hiệu quả các chuyến tuần tra, giám sát tài nguyên rừng và đa dạng sinh học trên diện rộng.
Hình ảnh: Chuyên gia của CTNC hướng dẫn các học viên sử dụng ứng dụng SMART Mobile để thu thập dữ liệu hiện trường
Với phần mềm QGIS:
QGIS mở ra khả năng phân tích không gian mạnh mẽ. Các học viên được hướng dẫn xây dựng các loại bản đồ chuyên đề (ví dụ: bản đồ hiện trạng rừng tại Khu dự trữ thiên nhiên Thần Sa – Phượng Hoàng, bản đồ phân bố loài, bản đồ vùng trọng điểm cần bảo vệ), và phân tích sâu dữ liệu không gian. Nhờ đó, cán bộ quản lý có thể trực quan hóa thông tin, xác định các xu hướng, mô hình và đưa ra các quyết định quản lý dựa trên bằng chứng khoa học cụ thể. Ngoài ra, QGIS cũng hỗ trợ một số tính năng liên quan đến ảnh vệ tinh cung cấp một công cụ giám sát từ xa vô giá. Điều này giúp các cán bộ khai thác và sử dụng hiệu quả nguồn dữ liệu ảnh vệ tinh để cập nhật liên tục hiện trạng rừng, theo dõi sát sao các biến động (như tăng trưởng, mất rừng, suy thoái rừng) theo thời gian, đặc biệt là tại các khu vực khó tiếp cận của Khu dự trữ thiên nhiên Thần Sa – Phượng Hoàng. Đặc biệt, ảnh vệ tinh hỗ trợ đắc lực trong việc phát hiện sớm các tác động tiêu cực như khai thác trái phép, lấn chiếm đất rừng, hoặc các điểm có nguy cơ cháy rừng cao, cho phép can thiệp kịp thời.
Hình ảnh: Chuyên gia của CTNC hướng dẫn cán bộ kỹ thuật của BQL sử dụng phần mềm QGIS và ảnh viễn thám
Bên cạnh đó, sự kết hợp của các công cụ này còn giúp tối ưu hóa toàn diện việc quản lý dữ liệu và từng bước tự động hóa quy trình báo cáo, giảm tải công việc hành chính và tăng thời gian cho các hoạt động thực địa và phân tích chuyên sâu.
Khóa tập huấn không chỉ dừng lại ở việc nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ cán bộ Ban Quản lý Rừng phòng hộ và Đặc dụng tỉnh Thái Nguyên. Quan trọng hơn, sự kiện này mở ra cơ hội ứng dụng mạnh mẽ công nghệ hiện đại vào thực tiễn công tác quản lý rừng, góp phần quan trọng vào nỗ lực bảo tồn thiên nhiên và phát triển tài nguyên rừng một cách bền vững tại địa phương, đặc biệt là bảo vệ sự toàn vẹn của Khu dự trữ thiên nhiên Thần Sa – Phượng Hoàng.
Đây là một bước tiến ý nghĩa, khẳng định cam kết của tỉnh Thái Nguyên trong việc không ngừng đổi mới và áp dụng khoa học công nghệ để bảo vệ “lá phổi xanh” của mình, đồng thời đóng góp vào mục tiêu chung về bảo tồn đa dạng sinh học và ứng phó với biến đổi khí hậu.
